Navigating Justice: A Woman’s Guide to Los Baños

Posted on by

Ulat ni Aleli Bacolod

Los Baños

Batay sa pinakabagong datos, ang mga kababaihan ay bumubuo ng 50.4% (tinatayang 58,004) ng kabuuang populasyon ng bayan, na bahagyang mas marami kaysa sa mga kalalakihan. Ayon kina Galang et al., mayroong mataas na “level of agreement” pagdating sa pagkakapantay-pantay ng kasarian sa edukasyon at trabaho sa buong bayan. Noong huling bahagi ng 2025, ang Los Baños ay na-shortlist ng Philippine Commission on Women (PCW) para sa Gender and Development (GAD) Local Learning Hub Certification, isang pagkilala sa mahusay na pamamahala na kumikilala sa karapatan ng kababaihan.

Naririto ang ilang mahahalagang impormasyon para sa kababaihan ng Los Baños sa sandaling mangailangan sila ng suporta para sa kanilang kaligtasan at karapatan:

  • Municipal Children’s Association President – Ms. Gianna Carla D. Malibiran
  • Pederasyon ng Kababaihan Lingkod Bayan sa Pilipinas Incorporated – Ms. Nenita G. Lapitan
  • Rural Improvement Club of Los Banos, Inc. – Ms. Angelica L. Martinez
  • Los Banos Solo Parents Federation – Ms. Luzviminda D. Malibiran
  • Local Council for the Protection of Children – Los Banos

Narito naman ang mahahalagang detalye ng bawat barangay at kalapit na mga organisasyong sumusuporta sa mga residenteng nakatira dito.

Anos: Sentro ng mga maliliit na negosyong pinatatakbo ng mga kababaihan. Aktibo ang Anos sa pagbibigay ng seminar tungkol sa financial independence bilang proteksyon laban sa ekonomikong pang-aabuso at pagbabahagi ng mga Job Fair para sa mga kababaihan.

  • VAWC Desk Officer: Ma. Anna Theresa J. Parpan
  • Contact Information: 0917-146-9167
  • Brgy. Council for the Protection of Children (BCPC): 0975 426 4945

Bagong Silang: Sa kabila ng pagiging liblib sa paanan ng Makiling, masigla ang kampanya ng VAWC Helpdesk ng Bagong Silang sa pagpapaalam ng mga karapatan ng kababaihan sa mga upland farming communities upang maiwasan ang isolasyon at pang-aabuso.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Madelyn v. Quiatchon
  • Contact Information: [email protected]/0955-527-9328

Bambang: Isang komunidad sa tabi ng lawa kung saan ang mga kababaihan ay katuwang sa pangingisda. Binibigyang-diin dito ang Livelihood Programs upang magkaroon ng sariling boses at lakas ang mga asawa ng mangingisda. Kinilala rin bilang Most Outstanding VAWC Officer ang Bambang.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Mary Jean C. Teraytay
  • Contact Information: VAWC Desk Bambang/0906-725-9232

Batong Malake: Dahil ito ang sentro ng mga estudyante at transient workers, ang Batong Malake VAWC Desk ay nakatutok sa “Safe Spaces Act” (Bawal Bastos Law) upang matiyak ang kaligtasan ng mga kabataang babae sa mga pampublikong lugar at mga dormitoryo.

Baybayin: Isang komunidad na nagtataguyod hindi lamang ng karapatan ng mga kababaihan kun’di maging ang kapakanan ng mga bata sa pamamagitan ng mga organisasyong katulad ng Baybayin Children’s Association.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Florecita J. Macaleng
  • Contact Information: 0995-679-2525

Bayog: Isa sa barangay ng Los Banos ang Bayog na aktibo ang online spaces para sa mga kababaihang ginagamit ito upang makapaghanapbuhay at kwentuhan sa iba pang kabarangay.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Gloria M. Manipol
  • Contact Information: 0926-963-4402

Lalakay: Tampok sa turismo at mga resort, ang Lalakay ay mahigpit sa pagpapatupad ng mga ordinansa laban sa Sexual Harassment at pagsasamantala sa mga kababaihang nagtatrabaho sa industriya ng serbisyo.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Juanita G. Poblete
  • Contact Information: 0908-890-9125

Maahas: ng makaagham na mga insititusyon tulad ng International Rice Research Institute (IRRI). Dito makikita na ang mga babae ay lider sa larangan ng agham, habang pinapanatili ang isang “Gender-Responsive” na kapaligiran para sa lahat ng residente.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Evangeline G. Dumaguing
  • Contact Information: 0929-285-2720

Malinta: Sa Malinta matatagpuan ang maraming opisina ng gobyerno. Ang Malinta VAWC Helpdesk ay nagsisilbing ehemplo sa pagpapatupad ng workplace safety at proteksyon para sa mga babaeng kawani ng pamahalaan.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Glenda Tomas
  • Contact Information: 0906-934-5752

Mayondon: Ang pinakamataong barangay sa Los Baños. Dahil sa dami ng residente, nakatutok ang Mayondon sa pagpapakalat ng kaalaman ukol sa karapatan at mga batas na nagproprotekta sa mga kababaihan.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Sherlina C. Malapitan
  • Contact Information: 0906-783-7773; 0956-721-7127; 0939-298-8166

Putho-Tuntungin: Isang komunidad na nagpapahalaga sa taglay na katangian ng mga kababaihan tulad ng pagtatayo ng Women’s Brigade sa Putho Tuntungin na nangangalaga sa kapayapaan, kalusugan, at kabuhayan ng mga babaeng residente.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Rosalia Corazon A. Nicolas
  • Contact Information: 0962-077-4706; 0970-736-3270

San Antonio: Ang San Antonio ay gumagamit ng digital platforms at hotlines upang mas madaling makahingi ng saklolo ang mga kababaihang nakakaranas ng pang-aabuso sa loob ng kanilang mga tahanan, lalo na sa mga subdibisyon.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Cholita R. Lantican
  •  Contact Information: 0960-576-0044

Tadlac: Sa pamamagitan ng ecotourism sa Alligator Lake, binibigyang-kapangyarihan ang mga kababaihan bilang mga Eco-Guides at protektor ng kalikasan na nagpapatunay na ang babae ay haligi hindi lamang ng tahanan, bagkus pati ng komunidad.

  • VAWC Desk Officer: Ms. Kristine E. Peleño
  • Contact Information: 0921-526-3893

Timugan (Poblacion): Bilang sentro ng munisipyo, dito ginaganap ang mga malalaking Gender & Development Summits. Ang barangay ay nakatutok sa mabilis na pag-refer ng mga kaso ng VAWC patungo sa Municipal Social Welfare and Development (MSWD).

  • VAWC Desk Officer: Ms. Leonida N. Bagui
  • Contact Information: 0932-063-7743

UPLB Gender Center: Ang pangunahing yunit sa loob ng UPLB na nagsusulong ng gender-responsive na kapaligiran. Ito ang nag-oorganisa ng mga Gender Sensitivity Training (GST) para sa mga estudyante, guro, at kawani. Nangunguna ang UPLB Gender Center sa mga kampanya laban sa sexual harassment sa campus at nagbibigay ng suporta sa mga biktima sa pamamagitan ng kanilang Anti-Sexual Harassment Council.

  • Director: Asst.Prof. Roselle V. Collado
  • Contact Information: 0916-767-1404

LB GAD Office: Ito ang direktang sangay ng Pamahalaang Bayan na nagpapatupad ng GAD Code of Los Baños (Municipal Ordinance No. 2025-138). Ito ang nagbabantay sa paglalaan ng pondo para sa mga programa ng mga barangay. Nagpapatupad rin ito ng referral system para sa VAWC cases at naglulunsad ng mga livelihood projects para sa mga kababaihan.

  • VAWC Desk Officer: GAD Office Head Karen Lagat-Mercado
  • Contact Information: (049) 530 2818

UPLB Gabriela Youth: Isang militanteng organisasyon ng kabataan na nakatuon sa pagpapataas ng kamalayan tungkol sa mga isyung kinakaharap ng mga kababaihan, tulad ng hindi pantay na sahod, sekswal na pang-aabuso, at akses sa edukasyon.  Kilala ang Gabriela Youth – UPLB sa pag-oorganisa ng mga protesta, forum, at educational discussions tulad ng Paaralang Rona Jane Manalo upang labanan ang karahasan at ipaglaban ang mga karapatan ng mga kababaihan.

Community Hope Alternative Inc. (CHAI): Isang NGO na nakabase sa Los Baños na may malalim na adbokasiya sa psychosocial support para sa mga biktima ng pang-aabuso at mga pamilyang nangangailangan. Katuwang sila ng mga barangay sa pagbibigay ng counseling at rehabilitation programs para sa mga survivor ng VAWC, na madalas ay hindi kayang ibigay ng mga barangay dahil sa limitadong badyet.

  • Chairman of the Board of Trustees: Engr. Wenceslao Dela Viña
  • Contact Information: 0949-501-7177

LB (San Antonio) Child Care Center: Pinapatakbo sa ilalim ng MSWDO (Municipal Social Welfare and Development Office). Nagbibigay ng ligtas na temporaryong espasyo para sa mga anak ng mga kababaihang biktima ng pang-aabuso. Sa pamamagitan ng pagbibigay ng child care, nabibigyan ng pagkakataon ang mga nanay (lalo na ang mga biktima ng VAWC) na makapaghanapbuhay, makapunta sa mga legal proceedings, o makapag-aral nang hindi nababahala sa kanilang mga anak.

  • MSWDO: Hanna Erika Erasga-Laviña
  • Contact Information: 0960-576-0044

REFERENCES

Galang, Margarita & Torillos, Marciana & Ruin, Myra & Paz, Narcisa & Gonzales, Criselda & Malabayabas, Cristina. (2023). State of Gender Equality in the Municipality of Los Baños, Laguna, Philippines. APJAET – Journal Asia Pacific Journal of Advanced Education and Technology. 2. 10.54476/apjaet/53354.