Akda nina Elijah Loteriña, Dana Garcia, Gabrielle Mendoza, Eleana Santos, at Kiannah Tenorio

Huling isinagawa noong 2025 ang Dressmaking Program sa ilalim ng Batong Malake Livelihood and Employment Program, na may hangaring “Sa Batong Malake, trabaho, hindi ayuda,” kung saan 12 ang matagumpay na nakapagtapos. Sa patuloy na pagpapatupad ng programa, umaasa ang lokal na pamahalaan na mas marami pang residente ang magkakaroon ng mas matatag na kabuhayan.

Sa ngayon, mahigit kumulang na 200 residente ng Batong Malake sa Los Baños, Laguna ang nagkaroon ng bagong kaalaman matapos ipaigting ang matagal nang umiiral na programang pangkabuhayan sa pamamagitan ng pagtatag ng Institusyon ng Kabuhayan, alinsunod sa Ordinance No. 001-S-2024. Ang nasabing ordinansa, na ipinasa noong Marso 2024, ay nagtatag ng isang multi-purpose building bilang Institusyon ng Kabuhayan Livelihood and Training Center para sa mga residente ng Batong Malake. Layunin nitong makatulong sa mga residente upang magkaroon ng kabuhayang pangmatagalan.

Isinasagawa ang mga pagsasanay o training program quarterly (o hanggang apat na beses) kada taon at umiikot sa mga community-based programs na naaayon sa mga pangangailangan at interes ng mga residente ng Barangay Batong Malake at karatig-bayan ng Los Baños. Bukas ang programa para sa sinumang nais makilahok.

Iba’t ibang programa na ang matagumpay na naisagawa ng Batong Malake Livelihood and Employment Program. Kabilang dito ang Hilot (Massage) Wellness, Computer Literacy Training, Basic Haircutting, Nail Care Technology Training, Empanada Making, Supot at Basahan Making, Dishwashing, Fabcon, at Dressmaking Training kung saan, ilan sa mga ito ay ibinaba ng Technical Education and Skills Development Authority (TESDA).

Upang pormal na ipagdiwang ang tagumpay ng mga kalahok sa pagkakaroon ng bagong kasanayan, idinaos ang isang graduation ceremony para sa mga nagsipagtapos sa programa. Sila ay nakatanggap ng certificate bilang patunay ng kanilang pagsasanay, na maaaring gamitin sa paghahanap ng trabaho at patibay sa kanilang pagkahasa sa kasanayan.

Sa kasanayan, may kabuhayan at oportunidad

Si Adeluiza “Adel” Antonio, isang ina, ay dating nagtatrabaho bilang utility staff sa Batong Malake Health Center. Sa kagustuhang magkaroon ng dagdag kaalaman at kita para sa makatulong sa pamilya, naengganyo siyang sumali sa Batong Malake Livelihood Program noong 2024 sa ilalim ng Hilot Wellness o mas kilala bilang Hilot Pinoy. 

“Panahon na siguro para matuto pa ako ng ibang skills, lalo na’t may pamilya akong sinusuportahan,” ani Adel, kaya naman siya ay nakilahok sa nasabing pagsasanay na tumagal ng 120 araw.

Ang mga kalahok ng Hilot Wellness ay inabisuhang sumailalim sa pagsusulit ng TESDA, kung saan pumasa si Adel. Matapos umalis bilang isang utility staff, sinimulan niya ang paghihilot sa mga kapitbahay at kaibigan, hanggang sa dumami ang natuwa sa kanyang serbisyo. Kalaunan, may mga tumawag at nagre-refer sa kanya. “Nahihiya pa nga ako noong una, pero sabi ko sa sarili ko, ito na yung oras para subukan ko talaga,” kwento ni Adel.

Ngayon, isa na siyang full-time at on-call home-service massage therapist, at patuloy pang lumalago ang kanyang kabuhayan. Aniya, kapag nagkaroon siya ng sapat na pinansyal na puhunan, nais niyang bumili ng mga kagamitan na makakatulong upang mas mapaganda at mapalawak ang kanyang serbisyo.

“Sa panahon ngayon, hindi pwedeng nakatunganga ka lang. Kailangan may alam ka na pwedeng makatulong sa pamilya mo,” diin ni Adel. Para sa kanya, ang desisyon na sumali sa ganitong programa ay isang paraan para magkaroon ng oportunidad at mahasa ang kakayahan upang umunlad ang kabuhayan.

“Sana’y magpatuloy ang mga ganitong programa at mas dumami pa ang livelihood opportunities sa barangay, hindi lang sa Batong Malake kundi pati sa buong bayan,” dagdag niya. Para kay Adel, mahalagang maengganyo ang mga nanay, tatay, at maging ang mga unemployed na matutunan ang iba’t ibang kasanayan. Dahil kapag nagkaroon sila ng sariling kaalaman, mas magiging progresibo sila sa buhay at magagamit ang mga kasanayan para makatulong sa kanilang pamilya at pang-araw-araw na kabuhayan.

Benepisyo ng pagsasanay 

Tulad ni Adel, naranasan din ni Prolen Ardieta ang benepisyong dala ng mga livelihood training sa kanyang buhay. Si Prolen “Len” Ardieta ang nangangasiwa sa programa bilang Batong Malake Employment and Livelihood Center Coordinating Unit (BELCU) Officer. Siya rin ay naging kalahok ng isang programa katulad ng Massage Training ng Livelihood and Employment Program noon at dito siya unang natuto ng hilot wellness.

Nagamit niya ang natutunan niya at nagkaroon ng karagdagang kita. Aniya, “‘Yon ang pinang-aral ko at pinangbuhay ko sa mga anak ko.” Ngayon bilang tagapangasiwa ng Livelihood and Employment Program, natutuwa siya tuwing nakikita niyang natututo at natutulungan ang mga sumasali rito.

Binigyan-diin ni Len na mahalagang magkaroon ng kakayahang makatayo sa sariling paa at hindi umasa sa ayuda. “Yung mga dating nanghihingi ng tulong diyan, nakaantay na lang sa ayuda, ngayon, hindi na sila gano’n,” wika niya.

Pagsasanay para sa komunidad

Maliban sa pagsali sa programa para sa pangkabuhayan, ang ilan ay sumali dahil sa personal na kagustuhan.

Isa na rito si Liza Ardieta mula sa Barangay Anos. Kamakailan, sumali siya sa Dressmaking Training na nagsimula noong Agosto 18 at nagtapos noong Oktubre 3, 2025. Kwento niya, matagal na niyang hinahanap ang ganitong klaseng programa, kaya naman laking tuwa niya nang malaman na may Dressmaking Training na tugma sa kanyang interes. Nalaman niya ang programang ito mula sa kanyang pinsan na si Prolen Ardieta.

Ayon kay Liza, hindi siya sumali sa programa dahil sa problemang pinansyal, kundi dahil nais niyang ipagpatuloy ang legasiya ng kanyang lola, na kilala noong kanyang panahon bilang isang magaling na mananahi. Gusto rin niyang matuklasan kung mayroon siyang talento sa pananahi, katulad ng kanyang lola.

Dating siyang empleyado sa isang bangko, nagretiro noong 2020 at ngayo’y aktibong kasapi ng Daughters of Mary Immaculate International (DMII), isang religious organization. Nais niyang ibahagi ang kanyang kasanayan sa pananahi sa mga kapwa miyembro. “Hindi naman kasi lahat ng members namin ay well-off…kaya gusto ko silang mahikayat na matuto ng skill sa dressmaking para magkaroon sila ng source of income,” dagdag niya.

Kaugnay nito, isa sa mga layunin ng DMII ang palakasin at pangatawanan ang mga kababaihan, lalo na ang mga nanay. Naniniwala sila na dapat ang kababaihan ay may kakayahan, matalino, at maalam sa buhay. Ang mga pagsasanay na ibinibigay ng Batong Malake Livelihood and Employment Program ay isa sa mga paraan upang maisakatuparan ang adhikaing ito at mabigyan ng pagkakataon ang mas maraming kababaihan na matuto at magkaroon ng sariling kabuhayan.

Kabuhayan at samahang hatid ng programa

Sa kabila ng mga hamon ng buhay, nagsilbing daan ang programa para sa pagpapabuti ng kalagayan ng mga residente sa pamamagitan ng pagbibigay ng oportunidad upang matuto ng mga kasanayang maaaring maging kabuhayan o pandagdag-kita. Dagdag pa rito ang kanilang determinasyong matuto upang matustusan ang mga pangangailangan ng pamilya, kaya nagkaroon sila ng pag-asa para sa maayos na kinabukasan.

Higit pa sa mga natutunang kasanayan at mga bagong oportunidad para sa kanilang kabuhayan, may mas matibay at pangmatagalang bagay ding nabuo sa mga nagsipagtapos—ito ang pakikisama at pagkakaibigan na kanilang naitatag, isang di-materyal na kayamanan na kanilang madadala sa pagtataguyod ng kanilang kabuhayan.

Sa ngayon, makikita kung gaano kalaki ang naitulong ng Batong Malake Livelihood and Employment Program sa pagbabago ng buhay ng mga residente, hindi lamang para sa sarili kundi pati na rin sa kanilang pamilya at pangmatagalang kabuhayan. Patunay ito ng kahalagahan ng mga community-based training program.

Dahil patuloy na isinusulong ng Barangay Batong Malake ang prinsipyo na “Sa Batong Malake, Trabaho, hindi ayuda,” nananatiling layunin ng programa na bigyan ang bawat residente—hindi alintana ang edad, kasarian, o katayuan sa buhay—ng pagkakataong matuto ng kasanayang pangmatagalan sa anumang panahon at sa kabila ng anumang hamon.

Kaya’t hinihikayat ang lahat ng residente na tangkilikin at salihan ang mga susunod na programa. Sa ganitong paraan, mas lumalawak ang oportunidad na mahasa ang kakayahan ng mga residente na magamit sa pangmatagalang kabuhayan. Inaasahang sa taong 2026 ay mas marami pang programa ang ihahatid ng Batong Malake Livelihood and Employment Program.

Para sa karagdagang impormasyon, bisitahin ang Facebook page ng Batong Malake Livelihood and Employment Program.