Ulat nina Kzuzvan Kay Casabal, Hannah Pauline Fernandez, at Cathryn Julianne Pine

“Every time na malakas yung bagyo or kahit nga hindi siya bagyo, like malakas lang yung ulan, talagang nagkakaroon ng baha sa amin. Kahit nga minsan isang buong araw lang na umuulan,” pagbabahagi ni Joella Elindo, residente ng Brgy. San Antonio, Bay, Laguna.

Sa kanilang lugar, ang pagbaha ay hindi na bago, isa na itong kalbaryo na paulit-ulit nararanasan ng mga residente at patuloy na nakaaapekto sa kanilang pamumuhay dahil sa makapal na putik at mataas na tubig.

“Hanggang ngayon, kailangan pa rin mag-bota sa amin. Pag nagta-tricycle ka, pumapasok pa rin yung tubig sa loob,” dagdag niya. Maging ang araw-araw na pagpasok ni Joella sa campus ay naantala dahil kinakailangan magpalit ng sapatos sa tricycle ng kanyang ama bago bumiyahe.

Noong humagupit ang Bagyong Tino noong Nobyembre 2025, na nagtaas ng Signal No. 4 at nagdulot ng malawakang pagbaha sa iba’t ibang bahagi ng bansa, kabilang ang Barangay San Antonio sa Bay, naiwan ang mga komunidad na lubhang sinalanta. Hanggang ngayon, bakas pa rin ang pinsala at epekto nito sa kanilang pang-araw-araw na pamumuhay.

Sa gitna ng pagbangon, isang tanong ang patuloy na umuukilkil sa isipan ng mga residente: Ano ang nangyari sa flood control projects ng Laguna?

TINGNAN ANG KABUUAN NG DASHBOARD: https://public.flourish.studio/visualisation/27660233/

Dami ng Flood Control Projects

Bagaman nanatiling kalbaryo ng iba’t-ibang bahagi ng Laguna ang matinding pagbaha sa tuwing umuulan o bumabagyo, tinatayang may 145 na flood control projects ang naisagawa sa buong lalawigan mula Hulyo ng taong 2022 hanggang Mayo ng taong 2025.

Ayon sa datos mula sa Sumbong sa Pangulo, isang website na inilunsad ng Opisina ng Pangulo ng Pilipinas, nangunguna ang Lungsod ng Biñan na may 26 na proyekto o 18% ng kabuuang flood control projects sa buong lalawigan. Sinundan naman ito ng Lungsod ng San Pedro (22 proyekto) at ng Lungsod ng Calamba (17 proyekto).

Ang mga lungsod o bayan na may pinakamaraming flood control projects, kabilang na ang Binan, San Pedro, at Calamba, ay matatagpuan sa palibot ng lawa ng Laguna. Dahil sa patuloy na pag babaw ng lawa na may average depth na 2.8 meters, nananatiling danger zone ang mga bayan at lungsod sa paligid ng lawa sa tuwing humahagupit ang malakas na pag-ulan.

Tinatayang umabot ng higit 8.4 milyong piso ang kabuuang pondo na napunta sa mga mga naisagawang flood control projects para sa buong lalawigan ng Laguna sa loob ng dalawang taon at sampung buwan.

Dalawampung proyekto ng mga Discaya

Dalawang buwan mahigit na ang nakalipas mula nang umamin ang partido ng mga Discaya na nagmamay-ari sila ng siyam na construction firms. Ayon kay Discaya ang firms na ito  mano’y nag-bid sa pare-parehong proyekto kasama ng Department of Public Works and Highways (DPWH).

Ang ilang naitalang construction firms ay napag-alamang mga may hawak ng proyekto ng flood control sa Laguna ayon sa website: Alpha and Omega Gen. Contractor & Development Corp. (7), St. Matthew Gen. Contractor and Development Corp (7), St. Timothy Construction Corp (3), Amethyst Horizon Builders and General Contractor, and Development Corp (2), Great Pacific Builders and General Contractor Inc (2), YPR General Contractor and Construction Supply Inc. (2). Sa kabuuan, ang mga Discaya ay humahawak ng mahigit dalawampu na flood control projects sa lalawigan ng Laguna.

Kamakailan lamang, itinanggi ni Laguna 4th District Rep. Benjamin Agarao sa Independent Commission for Infrastructure (ICI) ang pagtanggap niya ng mga paunang komisyon mula sa mga Discaya. Dagdag pa ni Agarao na wala siyang kinalaman sa flood control projects, maging sa mga bidding nito.

Ayon kay Agarao, nagulat siya na sangkot siya sa mga Discaya sapagkat hindi siya ang nakaupong congressman noong 2022-2025. Bago pumalit si Agarao bilang 4th District Rep ng Laguna, ang anak niyang si Atty. Jam Agarao ang nakaupong congressman. Nasabi din ni Agarao na laman ng cellphone niya ang ilang mga detalyeng walang kinalaman sa testimonya niya ngunit nang tanungin ng ICI kung maaaring silipin ang cellphone nito, mariin ang hindi pagpayag at pagtanggi niya na ibigay ito.

Nakalaang Budget para sa Flood Control Projects

Sa pambansang antas, malaking pagbabago ang naganap sa flood control budget sa pagitan ng 2025 at 2026. Inaprubahan ng Senado ang 6.7 trilyong national budget para sa 2026, kung saan binawasan nang mahigit 50 bilyon ang pondo ng DPWH mula sa House version. Ayon sa ulat ng ABS-CBN, ipinaliwanag ni Senate Finance Chair Sherwin Gatchalian na ang pagbaba ng halaga ay bunga ng paggamit ng “adjustment factors” upang mapababa ang presyo ng construction materials, alinsunod sa direktiba ng pangulo. Ayon pa kay Gatchalian, ang pagtitipid na ito ay nagdulot ng savings na higit 50 bilyon upang maiwasan ang ghost projects.

Sa antas naman ng Laguna, nananatiling kritikal ang usapin ng pagbaha sa kabila ng patuloy na pagpopondo. Batay sa datos mula sa Sumbong sa Pangulo website, mula Hulyo 2022 hanggang Mayo 2025 ay umabot sa humigit kumulang 8.4 bilyon ang kabuuang pondong inilaan para sa mga flood control projects sa lalawigan.

Gayunman, ayon kay DENR Undersecretary for Integrated Environmental Science Carlos Primo C. David, ilan sa mga proyektong ipinapasok bilang flood control ay kinuwestyon dahil umano’y maaring nagtatago ng reclamation activities sa paligid ng Laguna de Bay, isang isyu na lalong nagpapalalim sa pangamba ng mga residente.

Sa harap ng ganitong kalagayan, higit na tumitinding pangangailangan para sa mas malinaw na pamamahala at tamang paggamit ng pondo sa implementasyon ng mga flood control projects sa Laguna.

Isang daan at apatnapung araw na ang nakalipas mula ng ipinag utos ni President Marcos Jr. sa 2025 State of the Nation Address (SONA) ang malawakang imbestigasyon ukol sa mga flood control projects. Pagkaraan ng ilang linggo, mas nag alab ang pagtatanong ng masa sa inilabas na datos ng palasyo at DPWH na nagsasabing labing-limang construction firms lamang ang humawak ng humigit kumulang 20% ng 100-billion na funding para sa  flood control projects.

Ayon kay Engr. Bryan Suliguin, Junior Engineering Associate ng University Planning and Maintenance Office (UPMO), bago maisagawa ang isang proyekto, ito ay dumamaan sa mahabang proseso kabilang na ang masusing pagsusuri ng Commission on Audit (COA).

“Nirereport diyan monthly lahat ng accomplishments, lahat ng concerns ng project ay nirereport kay Commision on Audit” paliwanag ni Suligin. “Ang COA kasi ang nag au-audit ng lahat ng budget na ni re-release para sa government,” Dagdag pa niya.

Sa kabila ng masusing proseso, kamakailan lang ay iniulat ni Senator Panfilo Lacson na tinatayang umaabot ng mahigit isang trilyong piso mula sa pondo ng DPWH para sa flood control projects ang nawala dahil sa korapsyon.

Lubog pa rin

Sa kasalukuyan, marami pa ring bayan sa Laguna ang dama ang bakas ng mga nagdaang bagyo. Sa ilang lugar, gaya ng Bay, hindi pa rin tuluyang humuhupa ang tubig sa mga kabahayan, at patuloy na bumabangon ang mga residente mula sa pinsala sa kanilang tirahan at kabuhayan.

Sa gitna ng mga ito, malinaw ang panawagan ng komunidad: tiyaking napupunta sa tama, transparent, at matitibay na proyekto ang kaban ng bayan — mga proyektong tunay na magsisilbing proteksiyon, hindi dagdag na panganib, sa panahon ng sakuna.

Mga sanggunian

Cruz, R. (2025, December 9). Senate approves P6.7-trillion national budget for 2026. ABS-CBN. https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/12/9/senate-oks-2026-national-budget-1737

Domingo, K. (2025, December 5). Pasig City orders closure of Discaya firms over P1.1-B unpaid taxes. ABS-CBN. Retrieved December 9, 2025, from https://www.abs-cbn.com/news/nation/2025/12/5/pasig-city-orders-closure-of-discaya-firms-over-p1-1-b-unpaid-taxes-1614

Ferreras, V. A. (2025, September 1). Sarah Discaya admits owning 9 construction firms that bid for same projects. GMA Network. Retrieved December 9, 2025, from https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/957675/sara-discaya-9-construction-firms-bidding-for-same-project/story/

Lakepedia. (n.d.). Laguna de Bay — Lake information. Retrieved December 9, 2025, from https://www.lakepedia.com/lake/laguna-de-bay.html

Mangaluz, J. (2025, October 27). DENR flags Laguna de Bay reclamation disguised as flood control project. Philstar.com. https://www.philstar.com/headlines/2025/10/27/2482918/denr-flags-laguna-de-bay-reclamation-disguised-flood-control-project

Monasterial, A. (2025). The anatomy of a scandal. Daily Tribune. Retrieved December 25, 2025, from https://tribune.net.ph/2025/11/10/the-anatomy-of-a-scandal

Philippine Information Agency. (2025, August 11). PBBM launches “Sumbong sa Pangulo” website for citizen reports on anomalous flood control projects [Press release]. https://pia.gov.ph/news/pbbm-launches-sumbong-sa-pangulo-website-for-citizen-reports-on-anomalous-flood-control-projects/

Pulta, B. (2025, December 2). Laguna lawmaker denies links with Discayas. Philippine News Agency. Retrieved December 9, 2025, from https://www.pna.gov.ph/articles/1264415

Sarao, Z. (2025, December 2). Laguna Rep. Agarao declines to surrender cellphone records to ICI. Inquirer.net. Retrieved December 9, 2025, from https://newsinfo.inquirer.net/2149611/laguna-rep-agarao-declines-to-surrender-cellphone-records-to-ici

Sumbong sa Pangulo. (2025). List of flood control projects. https://sumbongsapangulo.ph/