Ulat nina Airon Villanueva at Resha Santiago

Ang pagkakakilanlan ng mga Tsinoy ang naging paksa sa idinaos na Kas 1/Hist 1 General Education (GE) Conversation ng UPLB Department of Social Sciences nitong Pebrero 23, 2026 sa UPLB REDREC Auditorium, kaugnay ng Chinese New Year noong Pebrero 17.

Sa talakayang pinamagatang “Necessary Outsiders”: The Chinese in the 19th Century Philippines, pinangunahan ni Dr. Jely A. Galang, propesor ng Kasaysayan mula sa UP Diliman, ang masusing pagtalakay sa makasaysayang presensya at papel ng mga Tsino sa Pilipinas noong ika-19 na siglo.

Ipinaliwanag ni Dr. Galang na may malinaw na pagkakaiba sa karaniwang pagtingin ng ilang Pilipino sa mga mainland Chinese at sa mga Tsinoy o Chinese Filipinos na matagal nang bahagi ng lipunang Pilipino. Aniya, malaki ang naging ambag ng mga Tsinoy sa paghubog ng ekonomiya, agrikultura, at kalakalan ng bansa, maging sa loob at labas ng kapuluan.

Katuwang niya bilang mga reactor sina Associate Professor Rhina A. Boncican ng Division of History at Mr. Parish Santico, mag-aaral ng BS Development Communication, na nagbigay ng kani-kanilang pananaw at pag-uugnay sa kasalukuyang konteksto.

Sa open forum, tinalakay rin ang kasalukuyang tensyon sa pagitan ng Pilipinas at China kaugnay ng usapin sa West Philippine Sea. Nabanggit kung nararapat pa bang ipagdiwang sa bansa ang Chinese New Year at iba pang tradisyong Tsino sa gitna ng umiiral na hidwaan.

Sa tugon nina Dr. Galang at reactor Santico, iginiit nilang ang mga Tsinoy ay Pilipino rin at matagal nang bahagi ng pambansang komunidad. Hindi anila makatarungang iugnay sa kanila ang sigalot sa pagitan ng mga estado, ni ituring silang banyaga dahil sa kasalukuyang tensyon sa diplomasya.

Binigyang-diin din sa talakayan na maaaring sabay na igalang at ipagdiwang ang kultura at tradisyon—tulad ng Chinese New Year—habang naninindigan ang bansa sa pagtatanggol ng soberanya nito sa West Philippine Sea. Sa ganitong paraan, naipapakita ang kakayahan ng lipunan na paghiwalayin ang usaping geopolitikal at ang pagkilala sa multikultural na identidad ng Pilipinas.

Ang talakayan ay parte ng mga inisyatibo ng UPLB GE Council upang magsulong ng kritikal na pag-unawa ukol sa mga napapanahong isyu.