Ulat nina Zol Brilliance Bautista at Jason Sardua

“Ang bawat stick ng sigarilyo mo ay katumbas ng isang pako sa kabaong mo.”

Ito ang mabibigat na salitang binitawan ng isang dating naninigarilyo na piniling talikuran ang bisyo para sa ikabubuti ng kanyang kalusugan at pamilya. Sa linyang ito ni Democrito Gutierrez, 50 anyos mula Barangay Bayog, ay matatalos at mailalarawan ang hirap at tagumpay sa sa landas na kanyang binagtas upang tuldukan ang paninigarilyo. Para sa kanya, isa itong personal na desisyon na may malawakang implikasyon hindi lamang sa kanyang sarili kundi pati na rin sa lipunan.

Noong kabataan ni Gutierrez, tila isang normal na karanasan ang paninigarilyo, lalo na’t ito’y bahagi ng kulturang kanyang kinamulatan. Nagsimula lamang umano sa curiosity at sa impluwensya ng mga kaibigan ang kanyang pagtikim sa sigarilyo, ngunit hindi niya namalayang bahagi na pala ito ng kanyang araw-araw na gawi.

Mula sa araw-araw na pagkonsumo ng sigarilyo, tila nabuhusan ng malamig na tubig si Gutierez dahil napagtanto niya ang masamang epekto nito nang malamang niyang nagkasakit ng emphysema at namatay ang kanyang kakilala. Aniya ay tumigas ang baga nito hanggang sa tuluyan na siyang pumanaw.

Isang malaking kalbaryo kay Gutierrez ang pagtalikod sa paninigarilyo, subalit ito, kasabay ng tumataas na presyo ng sigarilyo, ang ilan sa nagtulak sa kanya upang talikuran ang bisyo. Bagaman mahirap, pinili niyang pairalin ang disiplina sa sarili at magdesisyon para sa mas magandang kinabukasan.

Isa lang si Gutierrez sa milyong-milyong indibidwal na nahirapang iwanan ang paninigarilyo dahil sa ilang kadahilanan. Ayon sa datos na naitala ng World Health Organization (WHO), tinatayang aabot anim na milyong tao ang namamatay taon-taon sa buong mundo dahil sa mga sakit na may kaugnayan sa paninigarilyo gaya ng sakit sa puso, kanser sa baga, at chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Bukod dito, iniulat din ng naturang ahensya na nasa 600,000 sa mga ito ay biktima ng second-hand smoking.

Bagaman ginagamit ng ilan bilang stress-coping mechanism, ang paninigarilyo ay nagdudulot ng malawakang problema sa kalusugan, ekonomiya, at lipunan.

Ang paninigarilyo ay nagdadala ng malaking gastos sa mga pamilya, mula sa pagbili ng sigarilyo hanggang sa pagpapagamot ng mga sakit na dulot nito. Base sa Global Adult Tobacco Survey (GATS), ang kabuuang epekto nito sa ekonomiya ng bansa ay umaabot sa Php 200 bilyon kada taon—salaping maaaring ilaan para sa mas mahalagang gastusin.

Upang tuluyang masugpo ang problemang dala ng paninigarilyo, nangangailangan ng mga programang magbibigay-solusyon dito. Ayon sa datos na naitala mula sa GATS, malaki ang naitulong ng mga programa at regulasyon laban sa paninigarilyo.

Mula 29.7% noong 2009, bumaba ang porsyento ng mga naninigarilyo sa Pilipinas sa 19.5% noong 2021 – isang 34% na pagbaba sa loob ng 12 taon. Ang pagbaba ng mga bilang na ito, ayon kay Dr. Alvin Isidoro, Los Baños Municipal Health Officer, ay bunga ng mas mataas na kamalayan ukol sa mga panganib ng paninigarilyo, mas mahigpit na pagpapatupad ng batas, at patuloy na kampanya ng gobyerno laban sa naturang bisyo.

Ang datos mula sa GATS ay nagpakita rin ng mas mataas na porsyento ng mga nais nang tumigil sa paninigarilyo, mula 55.5% noong 2015 hanggang 68% noong 2021. Naniniwala ang mga mambabatas na ang mga kampanya at polisiya ay epektibo sa pagpapalawak ng kaalaman ukol sa masamang epekto ng paninigarilyo, hindi lamang sa mismong naninigarilyo kundi pati na rin sa kanilang pamilya at mga tao sa paligid.

Mga solusyon

Isa sa mga makabuluhang hakbang na naipatupad ay ang Comprehensive Smoke and Vape-Free Ordinance sa bayan ng Los Baños. Ang ordinansang ito ay naglalayong protektahan ang kalusugan ng mamamayan laban sa panganib ng paninigarilyo at paggamit ng vape sa mga pampublikong lugar. Saklaw rin ng lokal na batas ang pagpapanatili sa malinis na hangin at pag-iwas sa mga sakit na dulot ng paninigarilyo. Sa pamamagitan nito, mas masusugpo ang komplikasyon sa secondhand smoking, at mapipigilan din ang madaling access at pagkonsumo ng kabataan sa mga produktong ito.

Ayon sa mga datos na inilabas ng South Cental Luzon Conference (SCLC) kaugnay sa smoking prevalence sa Los Baños, lumalabas na nasa 71.03% mula sa 580 respondents ang daily smokers. Kaya naman, nabuo ang municipal smoke-free ordinance upang mapangalagaan ang pampublikong kalusugan ng mga mamamayan ng Los Baños.

Sa ilalim ng ordinansang ito, ipinagbabawal ang paninigarilyo at paggamit ng vape sa iba’t ibang mga lugar gaya ng mga pampublikong parke at plaza, mga paaralan at unibersidad, mga ospital at klinika, mga pampasaherong sasakyan at terminal, at mga pampublikong pook tulad ng mga palengke at kalsada. Ang sinomang lumabag dito ay maaaring pagmultahin o patawan ng kaukulang parusa, depende sa bigat ng paglabag.

Ayon kay Los Baños Municipal Councilor Muriel “Mec” Dizon, tagapangulo ng Committee on Health, nakatutok ang ordinansa sa proteksyon ng kalusugan ng publiko at kalikasan. Sa pamamagitan nito, nababawasan ang kaso ng mga biktima ng secondhand smoking, natutulungan ang mga gustong tumigil sa paninigarilyo, at napapanatiling malinis at ligtas ang mga pampublikong lugar.

“Mababawasan ang impluwensiya ng sigarilyo sa kabataan sa pamamagitan ng maagang edukasyon, mahigpit na regulasyon sa pagbebenta at advertising, youth-led campaigns, at suporta mula sa pamilya at paaralan. Kailangan nating gawing mas kaakit-akit ang healthy lifestyle kaysa sa paninigarilyo,” panawagan niya sa komunidad.

Ayon naman kay Gutierrez, malaking tulong ang ganitong uri ng ordinansa upang maresolba ang isyu sa paninigarilyo.

“Kahit hindi ka naninigarilyo, apektado ka pa rin ng usok, kaya ang ganitong programa ay dapat ituloy upang maprotektahan ang kalusugan ng mga tao, lalo na ng mga bata,” ani Gutierrez.

Dagdag naman ni Dizon, isinasagawa ang implementasyon ng Comprehensive Smoke and Vape Free Ordinance sa pamamagitan ng iba’t ibang hakbang na layuning mapanatili ang kaayusan at kalusugan ng komunidad. Isa sa mga pangunahing hakbang ay ang paglalagay ng mga babala at signages sa mga lugar na sakop ng pagbabawal upang paalalahanan ang publiko. Kasabay nito, isinasagawa rin ang mga information campaign at seminars upang mapalaganap ang kaalaman ng mga mamamayan ukol sa nilalaman at layunin ng ordinansa.

Bahagi rin ng implementasyon ang regular na pag-monitor at inspeksyon ng mga awtoridad upang matiyak ang mahigpit na pagpapatupad at pagsunod ng bawat isa. Ang ordinansang ito ay isang hakbang patungo sa mas malusog na komunidad sa Los Baños, kung saan ang aktibong pakikilahok ng mga mamamayan ay mahalaga.

Kaugnay nito, inilunsad din ng Los Baños Municipal Health Office (LBMHO) ang Smoking and Vaping Prevention lecture bilang selebrasyon ng “National No Smoking Month” tuwing buwan ng Hunyo taon-taon. Sa pamamagitan nito, mas lalo nilang pinaiigting ang kampanya kontra paninigarilyo.

Noong 2022, nagsagawa ang LBMHO ng mga programang pampaaralan sa iba’t ibang barangay sa Los Baños tulad ng Smoking Cessation Program (SCP) na naglalayong matulungan ang mga biktima ng pagkalulong sa paninigarilyo. Ayon sa Department of Health (DOH), layon ng programang ito na lumikha ng isang kapaligirang nakatutulong upang matulungan ang mga kasalukuyang gumagamit ng tabako na huminto, maprotektahan ang mga tao laban sa secondhand smoke, at maiwasan ang pagkalulong ng kabataan sa bisyong paninigarilyo.

Sang-ayon naman si Dr. Isidoro na epektibo ang SCP dahil nagbibigay ito ng tamang suporta at gabay sa mga nais tumigil sa paninigarilyo. Sa tulong ng mga counseling sessions, at community support, mas tumataas ang pagiging tagumpay at unti-unting pagpapababa sa bilang ng mga naninigarilyo.

Pag-usbong ng pag-asa

Ang kwento ni Gutierrez at ng iba pang tulad niya ay nagpapatunay na ang pagtigil sa paninigarilyo ay hindi lamang usapin ng disiplina kundi isang laban na nangangailangan ng suporta mula sa gobyerno, komunidad, at pamilya. Sa kabila ng mga hamon, posible ang pagbabago, at ang bawat hakbang patungo sa pagtigil sa paninigarilyo ay isang hakbang din patungo sa mas malusog na kinabukasan.

Gaya ng paalala ni Dr. Isidoro, ang kalusugan ay kolektibong pagkilos ng mga mamamayan, hindi lang ng health workers at health officials. Aniya ay mayroong responsibilidad ang lahat ng tao para magbigay-kaalaman sa iba lalo na sa usapin ng paninigarilyo. Kung wala ang sama-samang pagsusumikap ay hindi magiging matagumpay ang pagtuldok sa isyung ito.

Habang patuloy ang laban kontra sa paninigarilyo, mahalagang tandaan na ang bawat usok na hindi sinindihan ay isa nang panalo – hindi lamang para sa indibidwal kundi para sa buong sambayanan.