Ulat nina Kaira Yna Capuchino, Francine Mae Daniel, Earl Russel Masongsong, at Gail Kirsten Ponce

“Napansin ko doon sa kambal ko na bansot sila. Mas maliit sila kumpara sa ibang bata, tapos nung tinimbang din sila sa [health] center, ayun, mas mababa nga rin yung timbang nila kumpara sa mga ka-edad nila.” 

Ganito inilarawan ni Rachel, 35, residente ng Nagcarlan, Laguna, ang kanyang mga anak na may kakulangan sa nutrisyon. 

Bilang ina sa apat na anak, hindi madali para kay Rachel na mapunan ang pang-araw-araw na pangangailangan ng kanyang pamilya, lalo na pagdating sa masustansyang pagkain. Aniya, kadalasan ay napipilitan pa siyang ang ipakain sa kanyang mga anak ay de-lata at instant noodles, na minsan ay hinahaluan na lamang niya ng gulay pandagdag sustansya. 

Sa reyalidad ng lumalalang krisis sa kalusugan, hindi nag-iisa ang pamilya nina Rachel. Sa iba’t ibang bahagi ng bansa, maraming kabataang Pilipino ang humaharap sa tahimik ngunit mapait na suliranin ng kakulangan sa nutrisyon. 

Sa nakararami, hindi madaling tugunan ang ganitong sitwasyon dahil na rin sa kahirapan. Ngunit sa Magdalena, Laguna, isang simple ngunit praktikal at mabisang interbasyon ang sinubukang pag-aralan ng mga mananaliksik: ang regular na pag-inom ng gatas ng kalabaw.

Isang Baso ng Solusyon

Sa pag-aaral na isinagawa ni Dr. Marivic S. Samson, isang nutritionist-dietitian at siyentista mula sa University of the Philippines Los Baños (UPLB), natuklasan na malaki ang naitutulong ng regular na pag-inom ng gatas ng kalabaw sa pagpapabuti ng nutrisyon ng mga batang babae na may edad 10 hanggang 12 taong gulang sa Magdalena, Laguna.

Pinamagatang “Effect of Buffalo Milk Consumption on the Growth of 10 to 12 Years Old Schoolgirls in Magdalena, Laguna, Philippines,” nailimbag ang pag-aaral sa Nutrition and Metabolic Insights noong 2023. Layunin nitong alamin kung ang pag-inom ng 200 mL o halos isang baso ng gatas ng kalabaw araw-araw sa loob ng 160 araw, o mahigit limang buwan, ay may epekto sa paglaki ng mga bata, partikular sa kanilang tangkad at body mass index (BMI).

Ayon sa resulta ng pag-aaral, bumaba ang bilang ng mga batang nakararanas ng stunting at thinness, o iyong may kakulangan sa tangkad at timbang para sa kanilang edad. Kasabay nito, mas mabilis at mas mataas ang naging pagtangkad ng mga kalahok kumpara sa inaasahan. Sa usapin naman ng timbang, kapansin-pansin ang pagtaas ng BMI, lalo na sa mga unang buwan ng programa na indikasyon ng mabilis na pagtugon ng katawan sa karagdagang nutrisyon.

“For the school-aged children’s growth, gusto natin na habang bata, maka-catch up sila nung growth, and ano ba ang mayroon sa buffalo milk, yung calcium, yung protein. ‘Yon yung innovation na yung buffalo milk can also provide certain nutrients sa physiological process ng mga bata,” saad ni Dr. Samson. 

Mahalaga para kay Dr. Samson na mabigyang-pansin ang kalusugan ng mga batang may edad 10 hanggang 12, lalo pa’t ayon sa datos ng Department of Science and Technology – Food and Nutrition Research Institute (DOST-FNRI), 19.3% ng mga batang may edad 10 hanggang 12 sa bansa ang nakararanas ng stunting, habang 10.8% naman ang nakararanas ng wasting. Kritikal ang yugtong ito ng paglaki dahil mabilis ang mga pisikal, kognitibo, at sosyo-emosyonal na pagbabagong nagaganap sa kanilang katawan. 

Bakit Gatas ng Kalabaw?

Hindi lamang simpleng inumin ang gatas ng kalabaw. Ayon sa pag-aaral, naglalaman ito ng insulin-like growth factor 1 (IGF-1), isang compound na may mahalagang papel sa paglaki at debelopment ng katawan. Kumpara sa karaniwang gatas, mas mataas ang fat content nito na nakatutulong sa pagpapatibay at pagbuo ng mga buto. Mayaman din ito sa calcium at iba pang mga mahahalagang sustansya katulad ng carbohydrates, protein, vitamin A, iron, magnesium, at phosphorus.

Subalit, nilinaw ng mga mananaliksik na dahil walang control group ang isinagawang pag-aaral, hindi nito ganap na pinatutunayan na ang mga pagbabagong nakita sa mga bata ay dulot lamang ng pag-inom ng gatas ng kalabaw. Posible ring may iba pang salik na nakaapekto sa kanilang paglaki at kalusugan noong isinasagawa ang pananaliksik, tulad ng pang-araw-araw na pagkain, kondisyon sa tahanan, at iba pang suportang pangkalusugan na kanilang natanggap.

Sa kabilang banda, bukod sa sustansya ay mahalaga rin ang kalabaw sa kultura at kabuhayan ng maraming Pilipino. Ayon kay Dr. Samson, bilang pambansang hayop ng bansa, sumisimbolo ito sa sipag, tibay, at katatagan ng mga magsasaka. “Kapag mayroon kang kalabaw sa probinsya, it’s an asset to you for farming,” saad niya. 

Malaki rin ang ambag ng produksyon ng gatas ng kalabaw sa kabuhayan ng mga magsasaka, lalo na sa panahon ng matitinding epekto ng climate change. Kapag natitigil ang ilang gawaing pansakahan dahil sa bagyo o tagtuyot, nananatili pa ring mapagkukunan ng kita ang dairy production. Dahil dito, nagiging dagdag na suporta ito sa kabuhayan ng mga pamilya sa kanayunan tulad ng Magdalena, Laguna. 

Para kay Dr. Samson, hindi lamang kita ang naibibigay ng gatas ng kalabaw sa mga komunidad. “At the same time, sila (farmers) ang makakainom ng milk pati yung mga bata ng farm families,” saad niya. Sa ganitong paraan, nagiging bahagi rin ang produksyon ng gatas ng kalabaw sa pagpapalakas ng food and nutrition security sa mga pamayanang agrikultural.

Higit pa sa Datos

Hindi lamang sa mga numero nakita ang epekto ng pag-aaral. Para sa ilang magulang at tagapag-alaga, kapansin-pansin ang mga pagbabagong nakita nila sa kalusugan ng kanilang mga anak at apo matapos regular na uminom ng gatas ng kalabaw.

Isa si Diana, residente ng Baanan, Magdalena, sa mga nagbahagi ng karanasan tungkol sa mga naging benepisyo nito sa kanyang mga apo.

Ayon kay Diana, dalawa sa kanyang mga apo ang napabilang sa feeding program sa Pronove Elementary School sa Magdalena, Laguna, kung saan nakatatanggap ng gatas ng kalabaw ang mga bata. Kwento niya, mahina umano ang pangangatawan ng kanyang mga apo kaya sila isinama sa programa.

“Nakatulong ang gatas ng kalabaw sa nutrisyon ng mga bata kasi nakita ko may mga pagbabago sa katawan nila, e,” saad ni Diana. Dagdag pa niya, mas naging ganado ring kumain ang kanyang mga apo matapos sumali sa feeding program.

Ibinahagi rin niya na palagi nang hinahanap ng mga bata ang gatas ng kalabaw dahil nagustuhan nila ang lasa nito. Para kay Diana, hindi sapat na sa paaralan lamang nakatatanggap ng ganitong uri ng suporta ang mga bata.

“Hindi sapat yung sa school lang nakakaranas ng gatas ng kalabaw ang mga bata,” aniya. Nanawagan din siya sa lokal na pamahalaan ng Magdalena na sana ay mas mapalawak pa ang suportang pinansyal para sa nutrisyon ng mga bata, lalo na para sa mga pamilyang hirap makapagbigay ng masustansyang pagkain sa araw-araw.

 “Bihira mabigyan ng ayuda ang aking mga apo, sa school lang nagkaka-ayuda ng nutrisyon ang mga bata,” saad ni Diana.

Hinaharap

Ayon kay Dr. Samson, mahalagang mapalawak ang saklaw ng proyekto upang mas marami pang bata ang makinabang dito. Hangad niya na hindi na lang sana ito nakatuon sa mga batang nasa iisang baitang o sa iisang kasarian, kundi maging bukas din sa iba pang edad at komunidad na nangangailangan ng karagdagang suporta sa nutrisyon. 

Gayunpaman, nananatiling hamon ang limitadong pondo at kakulangan sa sapat at maayos na mga pasilidad para sa tamang pag-iimbak ng gatas na kritikal upang masiguro ang maayos nitong distribusyon.

Sa kabila ng mga hamon, naniniwala si Dr. Samson na may potensyal na palawakin ang programa sa pambansang antas. “It could be scaled nationally pero dapat bigyan ng pondo iyong pagpaparami ng buffalo kasi para ma-supply yung demand and pagpaparami rin ng dairy producers, dairy farmers,” aniya.

Para sa kanya, hindi lamang nutrisyon ng mga bata ang maaaring mapabuti sa pamamagitan ng buffalo milk production. Maaari rin itong magbukas ng dagdag na oportunidad para sa mga dairy farmers at makatulong sa pagpapalakas ng lokal na industriya ng dairy sa bansa.

Mga Sanggunian:

DOST-FNRI presents the latest PH Nutrition Situation. (2023). Food and Nutrition Research Institute, Department of Science and Technology. https://www.fnri.dost.gov.ph/index.php/programs-and-projects/news-and-announcement/880-dost-fnri-presents-the-latest-ph-nutrition-situation 

Samson M., Barba C., Africa L., et al. (2023). Effect of Buffalo Milk Consumption on the Growth of 10 to 12 years Old Schoolgirls in Magdalena, Laguna, Philippines. Nutrition and Metabolic Insights, (16). https://doi.org/10.1177/11786388231151355