Ilang buwan pang magtitiis ang mga residente ng Daang Kalabaw, Brgy. San Antonio bago tuluyang maayos ang mga kanal sa kanilang lugar, matapos maantala ang proyekto upang isaayos ang mga ito. Kabilang sa naranasang aberya ang paglilipat ng linya ng tubig ng Laguna Aquatech (dating LARC), at ang pag-default o hindi pagtapos ng LLEB Trading and Construction sa kontrata para ayusin ang kanal sa loob ng takdang panahon.

Nananatiling nakatambad ang mga kanal sa Daang Kalabaw, Brgy. San Antonio, matapos na magka-aberya sa proyekto para ayusin ito. May ilan na ring residente ang aksidenteng nahulog o nabalahaw sa mga hukay. Larawang kuha ni Jyas Bautista, LB Times

Background ng proyekto

Ang kontrata para sa proyektong “Rehabilitation/Improvement of drainage system, Purok 1-6 (Mendiola-Sta Rita Rd.) Brgy San Antonio, Los Banos Laguna,” na may approved budget for the contract (ABC) na Php1.89 milyon, ay napanalunan ng LLEB Trading and Construction noong nakaraang taon. Batay sa records ng barangay, ang halagang Php1.57 milyon na bid ng LLEB ang pinakamababa sa lahat ng nag-bid para sa proyekto, kaya sila ang napili bilang winning bidder, alinsunod sa Government Procurement Reform Act (GPRA). Ginawaran ng Notice to Proceed ang kumpanya noong Disyembre 17, 2025, at binigyan ng 90 araw, o hanggang Marso 2026, upang isagawa ang proyekto.

Mga aberya

Agad namang inumpisahan ng LLEB ang pagpapaluwang ng mga existing na kanal noong Enero 5, 2026. Habang pinapalalim ang kanal, natagpuan sa ilalim nito ang main water line ng LARC, kaya naman nakipag-ugnayan dito ang barangay upang mailipat ang daluyan ng tubig bago ituloy ang konstruksyon ng kanal. Sinimulan ang proseso ng paglilipat ng water line noong buwan ng Hunyo.

Tinatapos pa ng Haydropiter Konstraksyon Inc., kontratista ng Laguna Aquatech, ang proseso ng paglilipat ng main water line sa kabilang bahagi ng Daang Kalabaw. Larawang kuha ni Jyas Bautista, LB Times

Samantala, hiniling ng LLEB na pahabain ang project duration upang maging 150 days, o hanggang katapusan ng Mayo, at pinagbigyan naman nito ng barangay. Subalit dahil umano sa mga problemang pinansyal at pagtaas ng presyo ng construction materials, nag-default ang LLEB at nagdeklarang hindi na nila matatapos ang proyekto sa napagkasunduang presyo at panahon. Opisyal na terminated o ipinatigil na ng pamahalaan ng Brgy. San Antonio ang proyekto ngayong Hunyo.

Makikita sa datos ng Philippine Statistics Authority na bumilis ang pagtaas ng presyo ng construction materials tulad ng bakal, semento, at iba pa, nitong Abril at Mayo 2026. Ayon sa mga eksperto, ang pagtaas ng presyo ng langis bunsod ng gyera sa Iran ay may epekto sa presyo ng construction materials.

Ayon sa record ng barangay, nasa 20.14% ang physical accomplishment rate o aktwal na natapos na trabaho ng LLEB noong Hunyo 2, 2026. Nakapag-disburse naman ng Php553,680.57 ang pamahalaang barangay sa kumpanya. Kabilang dito ang 15% mobilization fee (Php236,346.00) at 20.14% progress bill (Php317,334.57).

Dahil hindi natapos ng LLEB ang proyekto, magbabayad ito ng liquidated damages alinsunod sa GPRA. Tinatayang nasa Php98,148.18 o higit pa ang maaaring bayaran ng LLEB, ayon sa komputasyon ng barangay.

Mga susunod na hakbang

Kasalukuyang gumagawa ang pamahalaang barangay ng mga hakbang upang maituloy ang proyekto, tulad ng program of works para sa natitirang gawain, at ang supplemental investment plan (SIP) para sa karagdagang pondo. Kapag naaprubahan ang SIP sa regular na sesyon ng Sangguniang Bayan, muling isasagawa ng barangay ang proseso ng procurement upang makapili ng bagong kontratista. Ayon kay Kap. Relly Palis ng Brgy. San Antonio, pinakamabilis na ang 26 na araw mula sa posting ng invitation to bid, hanggang sa pag-isyu ng notice to proceed.

Posible umanong itaas ang ABC ng proyekto, bilang tugon sa pagtaas ng presyo ng construction materials sa merkado. “Since of course, nagkaroon na rin yung mga price escalation, at the same time, to consider yung talagang standard sa paggawa ng mga ganyang klaseng proyekto. So nandoon na kami sa proseso na yun,” paliwanag ni Kap. Palis.

Upang masiguro ang kaligtasan ng mga residente habang tinatapos ang proyekto, sinabi ni Kap. Palis na hindi muna maaaring daanan ng sasakyan ang Daang Kalabaw. Pinaalalahanan din niya na panatilihing malinis ang mga daluyan ng tubig upang maiwasan ang pagbaha tuwing umuulan ng malakas.

Nakatambad ang mga babala mula sa pamahalaang barangay at construction company sa bukana ng daan. Larawang kuha ni Jyas Bautista, LB Times

Upang maiwasan ang mga problema sa mga susunod na proyekto, pinag-iigting umano ng mga opisyal ng barangay ang pag-aaral ukol sa proseso ng procurement, at sa mga batas at regulasyon na gumagabay dito. Mas magiging mahigpit at mapagmatyag na rin daw sila, mula sa proseso ng bidding hanggang sa mismong pagsasagawa ng proyekto.

Humingi naman si Kap. Palis ng pang-unawa ng mga residente ng barangay ukol sa pagkaantala ng proyekto. “Ginagawa po namin ang aming dapat gawin para po iyan ay matapos,” aniya.