Ulat nina Alekhine Refuerzo, Jiselle Manzanero, at Joana Yap

Taong 2001 nang ma-diagnose ng Type 2 diabetes mellitus si Emelie, isang senior citizen mula sa Santa Rosa, Laguna. 

Sa loob ng dalawampu’t limang taon, ang dating malakas niyang pangangatawan ay napalitan ng madalas na pagkahilo at pananakit ng katawan. 

“Nagagawa ko ang lahat noon. Ngayon, hindi ko kayang magtagal na nakatayo dahil kailangan kong magpahinga palagi lalo na kapag mataas ang blood sugar ko,” aniya.

Sa kasalukuyan, ang diabetes ay itinuturing na public health crisis dulot ng patuloy na pagtaas kaso ng may diabetes sa bansa. 

Ayon sa Department of Health, tinatayang lagpas 656,000 na Pilipino ang na-diagnose ng diabetes noong 2024 habang malapit sa 2.8 million naman ang undiagnosed, batay sa datos ng International Diabetes Federation. Inaahasahan ding tataas pa ito sa mga susunod na taon.

Ayon din sa Philippine Statistics Authority, ang diabetes mellitus ang pang lima sa mga pangunahing sanhi ng pagkamatay ng mg a Pilipino noong 2025.

Subalit, nananatiling hamon para sa nakararami ang maayos na pamamahala sa diabetes dulot ng kawalan ng akses sa dekalidad na serbisyong pangkalusugan at mahal na gamot. 

Sa gitna ng paghahanap ng mas abot-kaya at madaling ma-akses na paraan ng pangangalaga, unti-unti ring nabibigyang pansin ang iba pang likas na sangkap na may potensyal na makatulong sa pagkontrol ng diabetes at isa na rito ang cinnamon, isang popular na pampalasa.

Cinnamon at diabetes

Hindi na bago ang cinnamon sa merkado. Ilan lamang ang cinnamon rolls, cinnamon milk tea, cinnamon drinks, at cinnamon biscuits sa mga produktong tinatangkilik. 

Ayon sa isang pag-aaral na isinagawa sa ilalim ng College of Veterinary Medicine ng University of the Philippines Los Baños (UPLB), maaaring itong makatulong sa pagpapababa ng blood glucose levels.

Ang naturang pag-aaral, na pinamagatang “In vivo and In vitro Anti-Diabetic Effects of Cinnamon (Cinnamomum sp.) Plant Extract: A Review,” ay naglalayong suriin ang potensyal ng mga medicinal plants sa pagtulong sa pamamahala ng mga kondisyong gaya ng Type 2 Diabetes Mellitus.

Sa Pilipinas, mayroong 25 species ng Cinnamomum kung saan 18 ang endemic dito. Ayon sa Forest Foundation Philippines, malaki rin ang potensyal ng Philippine Cinnamon na maging sustainable forest-based livelihood sa pamamagitan ng pag-proseso ng bark, dahon, o prutas nito bilang iba’t ibang by-product.

Lumabas din sa resulta ng pag-aaral na ang dalawang compounds ng cinnamon na cinnamaldehyde at polyphenols ay may kakayahang magpababa ng blood glucose level. 

Sa type 2 diabetes, nagiging resistant ang katawan sa insulin, kaya hindi nito nagagamit nang maayos ang glucose.

Ayon kay Dr. Joseph Dela Cruz, isa sa mga may-akda ng pag-aaral, “May kakayahan ang cinnamon bark na pababain ang blood glucose level at gawing mas sensitibo ang katawan sa insulin.”

Isa sa mga hamon na madalas kaharapin ng mga may diabetes tulad ni Emelie ay ang pagtaas ng kanilang blood sugar levels. Dahil dito, kinakailangan ang madalas na monitoring upang makaiwas sa komplikasyon.  

Dagdag pa ni Emelie, isa rin sa naging pagsubok nito ang pagtuturok ng insulin dalawang beses sa isang araw. 

Aniya, “Medyo masakit siya sa tagiliran. Hanggang ngayon hindi pa rin ako sanay. Pag may nakakain akong matamis, tumataas ang sugar ko at nanghihina ako (kaya) kinakailangang turukan ng insulin.”

Minsan na ring naranasan ni Emelie na ipinagpaliban ang pagpapaturok ng insulin upang makatipid sa gastusin.

“Twice a day ang turok (sa akin), morning and night before breakfast and before dinner. Pero minsan, hindi na ako nagpapaturok dahil mahal ang insulin.”

Gayunpaman, binigyang-diin din niya na hindi dapat ipalit ang cinnamon sa mga iniresetang gamot para sa diabetes, tulad ng insulin. Aniya, makatutulong lamang ito sa pag-manage ng diabetes, ngunit hindi nito papalitan ang mga gamot.

“Pwede mo naman siyang gamitin (cinnamon) bilang supplement. Para hindi ganun kalakas yung gagamitin mong insulin. Siyempre bawat unit ng insulin, mahal ‘yun.”

Kung kaya, ibinahagi din ni Dr. Dela Cruz na mas mainam ang paggamit ng cinnamon para sa mga may type 2 diabetes, dahil nakatutulong itong maibalik ang sensitivity ng katawan sa insulin.

“Pag type 2 diabetes kasi madalas ang requirement dun change in lifestyle, exercise, ganyan. Mas madaming changes sa lifestyle so isa na dun is adding this to your diet—na magkaroon ka ng intake ng certain amount of this extract.”

Ayon sa kanilang pag-aaral, ilan sa mga mapanganib na epekto synthetic drugs ay pagsakit ng tiyan, pagbaba ng blood sugar, at lactic acidosis. Kung kaya, dagdag pa ni Dr. Dela Cruz, ang cinnamon ay ginagamit lamang kasabay ng medication upang mabawasan ang matataas na dose ng mga iniinom na gamot.

“Pwede nitong pababain yung dose na ginagamit (kaya) mas kaunting gamot yung gagamitin. Kasi ‘pag long term mong ginagamit yung gamot, doon lumalabas yung side effects. Pero hindi siya replacement for medication.”

Paglilinaw pa niya, hindi rin lahat ng mga pagkaing may cinnamon flavor ang maaaring maging epektibo para sa diabetes. Batay sa kanilang pag-aaral, ang cinnamon bark ay mayroong mas mabisang epekto kung ikukumpara sa ibang bahagi ng cinnamon tulad ng ugat nito.

Mga paraan ng paggamit ng cinnamon

Batay sa kanilang pag-aaral, iba’t iba rin ang proseso ng pagkuha o paggamit ng cinnamon. Isa sa pinakamadaling paraan nito ay ang pagpapakulo ng cinnamon bark sa mainit na tubig upang mainom bilang tsaa.

Para naman kay Emelie, hindi na rin bago sa kanya ang paggamit ng mga herbal o iba pang alternatibong treatment kasabay ng insulin. Subalit, ibinahagi rin nito ang ilan sa kanyang mga agam-agam ukol sa paggamit ng cinnamon para sa diabetes. 

Aniya, “Nag-aalala lang ako kung may epekto ba talaga ito at kung anong side effects nito.”

Gayunpaman, nananatili siyang bukas sa paggamit ng cinnamon dahil inaasahan din niya ang pagbaba ng kanyang blood sugar kasabay ng paggamit nito. 

“Willing akong gamitin siya dahil ilang beses na ako naka-try rin ng ibang herbal kasabay ng insulin, pero gusto ko muna sanang matuto muna tungkol dito tsaka dapat nirekomenda ng doktor ko. Kung totoo nga na nakakababa ito ng blood sugar, malaking tulong ito sa’kin.”

Samakatuwid, malaki ang potensyal ng mga natural na produkto gaya ng cinnamon na makatulong sa pamamahala ng diabetes. Kung kaya, umaasa si Dr. Dela Cruz na magkakaroon ng mga produktong mula sa cinnamon na mas madaling ma-akses gaya ng capsule at tablet, o maging patch para sa balat. 

Sa ganitong paraan, maaring mabawasan hindi lamang ang gastusin sa gamot, ngunit pati ang mga nakasasamang epekto mula sa pangmatagalang paggamit nito.