Ulat nina Jedd Abordo, Gelo Gallardo, at Eron Manuel
Malaking pagbabago sa kondisyon ng pagtatrabaho—paghina ng benta, pagtaas ng mga bilihin, at banta sa kalusugan—ang dulot ng matinding init sa mga manggagawa sa Terminal sa Tapat ng Olivarez Plaza, Los Baños, Laguna.
Ito ang ilan sa mga nararanasan ni Roger Lawan, tatlong taon nang tindero ng tusok-tusok sa may tapat ng Olivarez Plaza.
Aniya, “pagka minsan, nagpapapalit ako [ng pagbabantay] dito [sa tindahan] kasil [mainit], parang nakakahina… ‘yong mga anak ko, may pangarap ako sa kanila [kaya] talagang tya-tyagain mo.”
Ayon sa Department of Science and Technology-Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (DOST-PAGASA), tinatayang papalo mula 33°C hanggang 34°C ang temperatura sa Laguna hanggang sa susunod na linggo.
Ang naitalang weather outlook sa Laguna mula Abril 30 hanggang Mayo 04 Litrato mula sa DOST-PAGASA
Bukod pa rito, nitong nakaraang Abril 22, ang DOST-PAGASA ay naglabas ng alerto tungkol sa El Niño Southern Oscillation (ENSO) at ang epekto nito sa iba’t ibang bahagi ng Pilipinas.
“this may bring drier-than-usual conditions, including dry spells and droughts in parts of the country”, anang DOST-PAGASA sa kanilang Facebook post.
[Maaaring magdala ito ng mas tuyong kondisyon, kabilang ang dry spells at droughts sa mga bahagi ng bansa.]Kondisyon sa ilalim ng rumaragasang init
Naglabas ng abiso sa publiko ang Department of Health (DOH) noong Abril 9 sa mga maaaring sakit na dala ng init at ang iba’t ibang mga senyales nito. Kaakibat nito ang ilang mga paalala kung paano mapaghahandaan ang paparating na init ng panahon.
Ang patuloy na pagtaas ng temperatura ay maaaring makapag dulot ng heat exhaustion, heat stroke, o magpalala ng mga cardiovascular at respiratory diseases. Bukod pa rito, ito rin ay maaaring makaapekto sa mga sakit na may kinalaman sa diabetes, ayon sa ulat ng World Health Organization.
“Yung BP [ko], tumataas. [Minsan] nalulula [ako], may edad na ‘e,” pahayag ni Eugenio “Jun” Ramos, isang tricycle drayber sa Olivarez Plaza nang siya’y tanungin sa epekto ng init sa kaniyang kalusugan.
Ibinahagi ni Jun ang kaniyang paraan upang maiwasang tumaas ang BP. Kuhang larawan ni Gelo Gallardo
Sa kabila ng panganib na maaaring dala ng panahon, ang mga nakapuwesto sa terminal ng Olivarez Plaza ay patuloy pa rin sa kanilang pagtitinda.
“Sobrang hirap, kahit naka-palamig ka na, wala. Parang ang sakit sobra sa balat. Parang ang hirap na nga minsan magtinda ‘pag ganito ka-init,” ani Kimberly “Kim” Caro, tindera ng mga palamig.
Epekto ng init sa kanilang benta
Bunsod ng init ng panahon ay naging matumal ang kanilang benta. Nakaugat ito sa pagbagsak ng bilang ng mga taong lumalabas ng kanilang bahay dulot ng init at pagtatapos ng klase ng elementarya at high school.
“Malaki ang pagbabago [sa pagtitinda] kasi sa sobrang init, siguro iyong iba ayaw nang lumabas. Lalong humina [ang kita],” pahayag ni Roger.
Bilang solusyon sa paghina ng kaniyang benta, si Roger ay napilitan magpagabi para maaabutan ang dagsa ng mga motorista at komyuter sa gabi. Mula 6:00 ng hapon, siya ay umaabot na hanggang 10:00 ng gabi.
Kinakailangan magpagabi ni Roger upang makakuha ng sapat na kita pangtustos sa kanilang pangangailangan. Kuhang larawan ni Gelo Gallardo
Para kay Jun naman, nabawasan ang kaniyang mga pasahero dahil sa patuloy na pagtaas ng mga presyo. “Dumadalang ‘yong mga tao, kasi nga sa mahal ng pamasahe. Madalang ang nagala kasi mahal ang gasolina,” aniya.
Bukod sa epekto sa benta ay hindi rin nakaligtas ang kalidad ng mga panindang nakapaligid sa Olivarez Plaza dahil sa matinding init.
Kwento ni Roger na ang sawsawan ng kaniyang bentang tusok-tusok ay tumatagal na lamang ng anim hanggang pitong oras sa isang araw dahil sa matinding init.
“Pagka hindi mo niluto nang maganda iyong sauce at pagka mainit, madali siyang mapanis. Kaya … minsan nag re-research din ako [ng] mga [tips] sa YouTube kung paano siya mapapatagal,” iginiit niya.
Sa mga panindang palamig ni Kim, kaniyang ibinahagi na mas mabilis matunaw ngayon ang yelo. “Parang mas madali po ngayon matunaw ‘yong yelo. … Marami pong nagiging tubig na yelo kaysa [sa yelo na] naisasama ‘don sa palamig,” aniya.
Dagdag pa rito, upang makatipid, napilitan si Kim na baguhin ang paglalagay ng yelo sa lalagyanan ng kaniyang panindang palamig. Ang init ay nakapagpabilis ng pagtunaw ng yelo, na siyang nakakaapekto sa lasa ng kaniyang mga palamig.
“O-ontian nalang po muna ‘yong yelo, para ma-i-stock po dito sa styro. Hindi yung salpak lang po nang salpak … kasi po mas marami po ‘yong nasasayang,” dagdag niya.
Inuunti-unti ni Kim ang yelo na inilalagay sa kaniyang bentang lemonade upang hindi maging matabang ang kaniyang palamig. Kuhang larawan ni Jedd Abordo
Iba’t ibang pamamaraan upang makaiwas sa sakit
Sapat na inuming tubig ang naging panangga ng mga manggagawa upang maiwasan ang heat stroke at anumang sakit dulot ng matinding init. Ang praktikal na gawain na ito ng mga manggagawa ay sumasalamin sa payo ng Department of Health (DOH).
Binigyang-diin ng kagawaran na ang pag-inom ng hanggang tatlong litro ng tubig araw-araw ay mahalaga upang maiwasan ang heat stroke habang patuloy na tumataas ang temperatura sa bansa.
Upang makatulong sa mga drayber ng tricycle, ang presidente ng kanilang TODA ay nagpalagay ng malamig na tubig sa kanilang waiting shed para sa mga miyembro nito.
Dagdag pa rito, ang mga drayber na kagaya ni Jun ay inabisuhan na magdala ng tubig sa tuwing sila ay mamamasada.
“Ginagawa ng presidente namin… lagi kami may tubig [dito sa terminal] ‘tsaka may lagayan kami ng tubig sa tricycle. Para in case na ma-traffic, may mainom kami na tubig. ‘Tsaka ‘yong maintenance, [lalo] ‘yong sa mga may edad na,” pagpapaliwanag niya.
Para naman kay Roger, ang pagdadala ng tubig na may yelo ang kaniyang tanging paraan upang maiwasan ang pagkahilo. Aniya, “Lagi [akong] may baon na malamig [na tubig]. At least kahit papaano ay maibsan ang init. Gano’n kahirap [kapag mainit].”
Ibinahagi nina Rogers at Kim na ang pag-inom ng mga palamig ang paraan upang makaiwas sa sakit dulot ng matinding init. Kuhang larawan ni Jedd Abordo
Para makatagal sa kaniyang pagbebenta, si Kim ay napipilitan ding uminom ng kaniyang sariling paninda, na siyang makababawas pa sa kabuuang kita sa isang araw. “Pati paninda ko, inumin [ko] nalang. Wala pong choice ‘e. Sobrang init, kaysa naman po ma-i-stroke,” dagdag ni Kim.
Ang inaasam na pagbabago
Sa paggunita ng Mayo Uno, ang pangunahing hiling ni Roger ay maayos at pangmatagalang solusyon, hindi lamang panandalian. Isa sa kaniyang binigyang-diin ay ang maayos at murang pwesto para sa mga tindero na tulad niya.
Pahayag nya, “ang ayuda kasi ay isang araw lang iyon ‘e, hindi ‘yan pang long-term. Ang maganda kasi dito sana ay mabigyan kami ng gobyerno [ng] magandang location.”
Bukod sa pakikipagsapalaran sa matinding init na nararanasan sa buong bansa, kailangan din nila harapin ang mataas na presyo ng petrolyo.
Ani Roger, “sa panahon naman ngayon, napakahirap kasi unang-una, nagtaasan ang lahat ng mga paninda, kagaya ng mantika, gas. Dati, [gasul] ang ginagamit ko. Ngayon, hindi ko kaya iyong gasul kasi ₱1,500 ang [presyo] ng gasul ngayon, hindi na kaya. Ngayon, kerosene [ang gamit ko]. Sa halagang ₱200, kaya ko na bilihin araw-araw.”
Napilitang si Roger na magtaas ng ₱5 sa kwek-kwek, habang ninipisan naman ang hati sa ibang produkto. Kuhang larawan ni Eron Manuel
Sa kasalukuyang datos ng Department of Energy (DOE), tinatayang lagpas ₱1,500 ang itinaas na presyo ng LPG sa Laguna ngayong Abril 2026 kumpara sa datos nito noong 2025. Ayon sa ulat ng DOE, ang patuloy na kaguluhan sa Gitnang Silangan ay nagdudulot ng banta sa suplay ng LPG market.
Ang trend sa presyo ng LPG sa Laguna mula Pebrero 2026 hanggang Abril 2026
Nagkakaisa rin ang panawagan nina Jun at Kim sa pagpapababa ng presyo ng gasolina at mga pangunahing bilihin na makakatulong sa kanilang hanapbuhay.
Ayon kay Jun, “Ang number one do’n, ‘yong bumaba ang gasolina. … Para gumanda ang aming hanapbuhay, number one talaga ‘yon.”
Dagdag naman ni Kim, “Mas mura po na bilihin.”
Ang pinaka inaasam ng mga nakapwesto sa Olivarez Plaza ay hindi lamang limitado sa proteksyon laban sa init ng panahon, kundi pati sa presyo ng bilihin at petrolyo na nakakadagdag sa kanilang mga pasanin.
Panawagan pa ni Roger, “sa atin sa gobyerno, sana tulungan nila ang mga katulad namin na lumalaban nang patas.”