Ulat nina Alessandra A. Arceta at Ishiah Jarah S. Perez

Sa makulay, masigla, at makasaysayang bayan ng Liliw, Laguna, tuwing may okasyon gaya ng Semana Santa ay sabay nabubuhay ang pananampalataya at puso ng lokal na industriya, ang paggawa ng de-kalidad na tsinelas. Para kina Rosette Guevarra ng Jeanette Footwear at Emma Camello ng Socialite Ingrid’s Footwear & Bags, ang Semana Santa ay hindi lamang panahon ng pagninilay kundi isang oportunidad na pinaghahandaan nila buong taon.

“Tuwing Holy Week po, napakarami po talagang tao. Dumagsa po talaga ’yung mga bisita, ganoon din po ’yung sales namin, tumaas din po,” ani Guevarra. Ngunit sa kabila ng sigla ng panahon, mayroon pa rin silang nae-engkwentrong mga pagsubok gaya na lamang ng epekto ng mga online platforms sa kanilang mga negosyo.

“Hindi na sila para pumunta pa rito para mamili. Namamasyal na lamang sila,” ani Camello, sabay ngiti ng malumanay.

Gayunman, hindi basta-basta napanghihinaan ng loob ang mga taga-Liliw. Sa halip, sinisikap nilang maging mas malikhain, positibo, at higit sa lahat bukas sa mga bagong paraan upang patuloy na mapaunlad ang kanilang kabuhayan. Patuloy ang kanilang paghahanap ng mga estratehiya at estilo upang makaagapay sa mga pagbabago sa kaugalian ng mga mamimili, lalo na tuwing panahon ng Semana Santa kung kailan dagsa ang mga tao mula sa iba’t ibang lugar.

Mga diskarte at istilo sa pagbebenta

Habang dumadagsa ang mga tao sa lumang simbahan ng Saint John the Baptist Parish, pumipintig rin ang bentahan sa mga tindahan na pawang patunay sa kasipagan ng mga taga-Liliw. Ang mga makukulay at matitibay na produkto ng Liliw ay hindi basta-basta nalilimutan kaya naman ang bayan ay nabansagan na “Tsinelas Capital of the Philippines.” Taon-taon, bumabalik ang mga suki, bitbit pa rin ang mga alaala ng nakaraang pamimili at ang kasabikan sa mga bagong disenyo.

Para sa mga oras ng taon na ito, nag-iimbak si Guevarra ng iba’t ibang klase ng tsinelas.

Ayon sa kanya, “Nag-i-stock po kami ng maraming tsinelas para siyempre pag dumagsa po yung mga tao, iba’t ibang product po yung makikita nila.”

Ngunit hindi lamang ito tungkol sa dami ng paninda kundi pati na rin sa diskarte sa pagbebenta at pagtutok sa presyo. Sa halip na samantalahin ang panahon at dami ng tao upang magtaas ng presyo, ang mga tindahan ng tsinelas sa Liliw ay pinipiling magbigay ng diskwento at mga promo upang lalong makaakit ng mga mamimili.

Ang Jeanette Footwear, halimbawa, ay nagpapakilala ng patok na promo na “3 for 100,” na agad namang naging paborito ng maraming bumibili, lalo na sa mga nagbabakasyon at mga bisitang naghahanap ng pasalubong.

Samantala, sa ibang tindahan katulad ng kay Camello ng Socialite Footwear ay mas tinutugunan naman ang uso o mga bagay na patok sa kasalukuyang panahon. “Tulad niyan, Holy Week, patok po ’yung mga abaca, mga bagay na swak sa summer outfit, at tsinelas pambahay,” aniya. Aniya rin, mahalagang maging mapanlikha sa disenyo ng produkto at maging mapagmatyag sa pangangailangan ng merkado.

Panibagong hamon sa makabagong panahon

Ngunit sa kabila ng sigla nito, nabanggit ni Camello na hindi na kasing lakas ng mga nakaraang taon ang benta. Isa sa mga nabanggit niyang kadahilanan ay ang pag-usbong ng mga online shopping platform, na nagbigay-daan sa mga kustomer na makapamili mula sa kanilang mga bahay kahit hindi na pumunta sa Liliw.

“Noong previous year, mas malakas ang sales natin. Pero ngayon, medyo nag-low sales ngayong 2025 because of Shopee,” ani Camello.

Ayon kay Jasper Monfero, tourism staff ng Liliw, Laguna, “Ang malaking kompetensya ng tsinelas is ’yung sa online. Nag-start talaga ’yan during pandemic. During that time, ’yung mga tao talaga, siyempre, hindi naman sila nakakalabas, so walang time mag-shopping. Doon talaga mas lalong na-wili ’yung mga tao pagdating sa online.”

Dagdag pa ni Monfero, may mga panibagong gawi ang mga mamimili ngayon. Mas pinapahalagahan nila ang convenience, at madalas ay hindi na nila kailangan pang bumyahe kung madadala naman sa bahay ang gusto nilang produkto. Dahil dito, napilitan ang ilang negosyante sa Liliw na umangkop sa pagbabago ng panahon. Ayon kay Monfero, nagsimula na ring magbenta online ang ilang negosyo upang makasabay sa agos ng modernong pamimili.

Habang lumalawak ang mundo ng e-commerce, nalalagay sa panganib ang mga negosyong gaya ng sa Liliw na hindi lamang kabuhayan kundi pati tanda ng makulay na kultura at tradisyon ng bayan. Maraming pamilya ang umaasa sa industriya ng paggawa ng tsinelas, mula sa mga taga-disenyo hanggang sa mga manggagawa sa likod ng bawat pares na binebenta sa mga tindahan ng bayan.

Bawat hakbang, baon ang pag-asa ng bukas

Bagamat may mga hamon dulot ng mga pagbabago sa pamimili, hindi pa rin nawawala ang halaga ng personal na karanasan sa Liliw. Iba pa rin ang makapunta sa lugar, mamili nang personal, at makausap mismo ang mga taong gumagawa ng produkto. Para sa mga mamimili, may dagdag na saysay ang bawat pagbili kung ito ay ginagawa nang may koneksyon sa pinanggagalingan ng produkto.

Sa Liliw, ang bawat pares ng tsinelas ay kwento ng tiyaga, galing, legado, at pagmamalasakit. Ito ay produktong likha ng kamay na sanay sa paggawa at puso na buo ang pagtitiwala. Bawat tahi, bawat disenyo, at bawat pagpili ng materyales ay may kasamang pangarap na mapanatili ang isang pamana na kinikilala sa buong bansa.

“Patuloy po sanang tangkilikin ang produkto ng Liliw para umunlad ang industriya ng tsinelas dito sa Laguna,” paanyaya ni Guevarra.

Sa bawat hakbang na tinatahak ng tsinelas na mula sa Liliw, may kasamang suporta para sa isang pamayanang patuloy na nagsusumikap at umaasa. Sa kabila ng modernisasyon at mabilis na pagbabagong dulot ng teknolohiya, naniniwala ang mga taga Liliw na nananatili pa ring buhay ang diwa ng kanilang bayan — isang diwang hindi sumusuko at patuloy na umaangat.

Kaya ang panawagan ng Liliw: bumili ng lokal, bumili nang may malasakit.