Ulat ni Althea Hinojosa

Sa Embroidery Capital ng Pilipinas na Lumban, Laguna, tinatayang anim sa sampung Lumbeño ang konektado sa industriya ng pagbuburda. Magkakapit-bahay ang mga nagbuburda, nagtatahi, nagdidisenyo, naglalaba, at naglalahok… silang lahat ang nasa likod ng lakas at ganda ng pagbuburda.

Subalit walang tiyak na bilang ang populasyon ng mga magbuburda at mga kaugnay na propesyon. Para sa lokal na pamahalaan, ang kakulangan na ito ang nagpapahirap sa pagbuo ng mga organisasyon, sa paglatag ng mga proyekto, at sa wastong pagtulong sa mga taong bumubuhay sa kanilang kultura at tradisyon. Ang isyung ito ay tumatapyas rin sa pagkilala ng mga mamamayan na ang kanilang trabaho, kahit hindi ito mismong pagbuburda, ay mahalaga pa rin sa industriya. Ang hamon na ito ang nais harapin ng Burdang Lumban Mapping Project.

Pagmamapa ng marangal na trabaho 

“‘Di ka kasi makakagawa ng mga proposed projects, programs, kung ‘di mo alam ‘yong actual numbers ng mga magbuburda,” ani Jayson Lagrada, pinuno ng Lumban History, Arts, Culture, Tourism Office (LHACTO) na nangangasiwa sa proyekto.

Ang LHACTO ang gumagabay sa mga cultural mappers—mga kabataang bahagi ng on-the-job-training ng munisipyo at Special Program for Employment of Students (SPES). Katulad ng ginagawa sa isang census, kumakatok sila sa bawat bahay at tinatanong kung mayroong residenteng nagtatrabaho sa industriya ng pagbuburda. Dala nila ang questionnaire na espesyal na ginawa para sa proyekto. Ang questionnaire ay isinulat ni Kenneth Averion, isang tourism staff ng LHACTO.

Kasabay ng pagmamapa ay ang digital na page-encode ng mga impormasyon. Kasunod nito ay ipapadala sa mga barangay ang datos para sa beripikasyon. Mula roon, magagamit na ang datos sa mga programa sa hinaharap.

“Malalaman na po namin kung gaano kalawak ang industriya ng pagbuburda dito po sa bayan ng Lumban… Malalaman po namin kung paano po namin along mapapaganda ang industriya pong ito,” dagdag ni Averion.

Nilalaman ng questionnaire ang mga seksyon tungkol sa demographic ng mga Lumbeño, Kaugnayan sa Industriya, Uri ng Trabaho o Negosyo, Kita at Benepisyo, Produksyon at Produkto, at Network at Stakeholders. Kalimitang umaabot ng lima hanggang pitong minuto ang pagsagot.

Lahat ng mga mukha ng pagbuburda ay kasali sa proyekto, at sinusundan ang proseso mula sa supplier ng mga tela at sinulid hanggang makarating sa mga mamimili.

“This is one of our ways to tell them, ‘Uy, ‘yang pagbuburda ay decent work. Marangal na trabaho yan.’ It’s [a] growing part of the society we have, of the community we have,” ani Averion.

Puwang sa datos 

Mas naging pansin ang pangangailangan ng datos sa pagbuburda noong panahon ng COVID-19 pandemic. Pagdating sa usapang ayuda para sa mga magbuburda, hindi naging tiyak ang mga residenteng nararapat mabigyan.

Ayon kay Averion, lumitaw rin sa mga sumunod na SWOT analysis (Strengths, Weaknesses, Opportunities, at Threats) ang isyu ng kakulangan sa datos.

Ang Burdang Lumban Mapping Project ay pinagtibay ng Resolution No. 039, S. 2026 ng Sangguniang Bayan ng Lumban. Akda ito ni Benson Del Valle, konsehal at tagapangulo ng Committee on Tourism, Culture, Arts and Trade ng Lumban, Laguna. Pormal na sinimulan ang pagmamapa noong Abril 6, 2026 at inaasahang matapos sa pangalawang linggo ng Mayo.

Ang proyekto ay bahagi ng binubuong Burdang Lumban Code, na sa perspektibo ni Lagrada, ay “kaulam” ng planadong Lumban Tourism Code at Tourism Development Plan ng bayan.

Pangkabuhayan at kasaysayan

Sa ilalim ng mga datos na kinokolekta ay ang mga personal na kasaysayan ng mga  Lumbeño. Sila Irene Añonuevo at Christine Herce ay dalawa sa mga magbuburdang masaya na minamapa na ang kanilang pangkabuhayan.

“Mahalaga [ang proyekto] dahil ‘yong aming trabaho ay nalalaman nila, at kung ilang taon na kaming nananahi, ‘tsaka pati ‘yong mahikayat ‘yong mga kabataang manahi. Masaya [ako] dahil naibahagi namin ‘yong mga kaalaman sa kabataan at sa ibang tao,” ani Añonuevo.

Si Herce ay 39 na taon nang mananahi. Ang kahalagaan ng proyekto ay hindi maihihiwalay sa kahalagahan ng pagbuburda sa kaniyang buhay.

“‘Yon parin hanapbuhay namin na, ‘yon rin [ang] sumusuporta sa mga pangangailangan ng anak namin. Nakapagpatapos na kami ng anak namin,” dagdag ni Herce.

Kabataan at kinabukasan 

Malinaw na hindi lamang pagbuburda ang minamapa ng mga cultural mappers tulad nila Aziah Oville at Henzo Cadang. Tinutuklas nila ang mga kuwento na dala ng mga mamamayang kinagisnan ang sining at industriya ng pagbuburda.

“The impact of what we’re doing right now is for the future generations to have more opportunities to learn embroidery… so that the tradition will be passed down,” ani Oville.

Mismong sila Oville at Cadang ay natututo rin ng pagbuburda sa ilalim ng programang Pamanang Lumbeño. Bago magsimula ang kanilang araw bilang mappers, sila ay mga mag-aaral ng pagbuburda. Nagsasanay si Cadang sa kanyang libreng oras, lalo na at sa loob ng apat sa sampung sesyon ng pagbuburda, natutuhan niya na ang sining ng pagbuburda ay, “Hindi ito basta-basta.”

Ang Pamanang Lumbeño: Buhayin ang Sining sa Burda, Musika, Pinta, at Sayaw ay isang inisyatibo ng lokal na pamahalaan upang mas ma-engganyo ang mga kabataan sa iba’t-ibang aspeto ng kultura nila. Ito ay nakatuon sa mga kabataang edad 12-25 taong gulang. Ang mga klaseng kinukuha nila Oville at Cadang sa pagbuburda ay isa lamang parte ng programa.

Ngayong malapit nang matapos ang pagmamamapa sa 16 na barangay, ang mga kabataang cultural mappers ay mayroong bagong bitbit na bahagi ng tradisyong ilang siglo na ang tagal.

---

Ang Burdang Lumban Mapping Project ay hindi lamang pagkolekta ng mga datos kundi pagbuo ng mas matibay, malawak, at malalim na pang-unawa sa kultura ng Lumban.  Kalakip ng mga numero at porysento ay ang mga kuwento ng bawat mukha ng industriya– at iyon ang totoong mapa na gumagabay sa kinabukasan ng pagbuburda.